Viêm xương tai chũm là một biến chứng nguy hiểm của viêm tai giữa. Đây là bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ nhưng cũng có thể xuất hiện ở người lớn, đặc biệt khi sức đề kháng suy giảm.
Xương chũm là một phần của xương thái dương, nằm phía sau tai, có cấu trúc xốp với nhiều hốc nhỏ gọi là thông bào. Trong đó có một hốc lớn nhất là sào bào, thông trực tiếp với hòm tai. Chính vì sự liên thông này mà khi viêm tai giữa không được điều trị đúng cách, vi khuẩn có thể lan sang xương chũm và gây viêm.
Viêm xương tai chũm là tình trạng viêm nhiễm lan rộng vào các tế bào xương chũm xung quanh tai giữa. Bệnh được chia thành hai thể chính:
– Viêm xương chũm cấp tính
– Viêm xương chũm mạn tính
Thể cấp tính thường xuất hiện sau viêm tai giữa khoảng 2–3 tuần. Nếu không điều trị triệt để, bệnh có thể tiến triển thành mạn tính với tình trạng chảy mủ tai kéo dài trên 3 tháng.
Phần lớn các trường hợp viêm xương chũm bắt nguồn từ viêm tai giữa không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách. Ngoài ra, bệnh còn có thể do:
– Biến chứng của viêm tai giữa cấp hoặc mạn tính
– Nhiễm trùng sau các bệnh như cúm, sởi, ho gà
– Sức đề kháng suy yếu, đặc biệt ở trẻ suy dinh dưỡng
– Nhiễm vi khuẩn như Haemophilus influenzae, Staphylococcus, Streptococcus
Ở trẻ từ 6–13 tháng tuổi, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Viêm xương tai chũm nếu không điều trị kịp thời có thể gây ra:
– Viêm màng não
– Áp-xe não
– Viêm tắc tĩnh mạch trong sọ
– Liệt dây thần kinh mặt
– Áp-xe cổ
Đây là những biến chứng có thể đe dọa tính mạng, đòi hỏi xử trí cấp cứu chuyên khoa tai mũi họng.
Việc chẩn đoán viêm xương chũm dựa vào triệu chứng lâm sàng kết hợp với các cận lâm sàng như:
– Nội soi tai mũi họng
– Chụp X-quang xương thái dương tư thế Schuller
– CT scan xương thái dương
– Xét nghiệm công thức máu (bạch cầu tăng cao)
Những kỹ năng này là nội dung quan trọng trong chương trình đào tạo của ngành Cao đẳng Y sĩ đa khoa, giúp sinh viên nắm vững quy trình thăm khám và phát hiện sớm biến chứng.
Giảng viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cũng cho biết, việc điều trị viêm xương tai chũm phụ thuộc vào giai đoạn và mức độ tổn thương của bệnh. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được điều trị nội khoa bằng kháng sinh phổ rộng liều cao nhằm kiểm soát nhiễm trùng, kết hợp với thuốc kháng viêm và giảm đau để cải thiện triệu chứng. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ để đánh giá đáp ứng thuốc và kịp thời xử trí nếu bệnh tiến triển nặng hơn. Nhờ sự phát triển của các thế hệ kháng sinh hiện nay, nhiều trường hợp viêm xương chũm cấp có thể được kiểm soát hiệu quả bằng phương pháp nội khoa nếu phát hiện sớm.
Tuy nhiên, khi tình trạng viêm đã tạo thành túi mủ hoặc xương bị phá hủy nghiêm trọng, can thiệp ngoại khoa là cần thiết. Phẫu thuật thường bao gồm mở sào bào để dẫn lưu mủ, làm sạch mô viêm và loại bỏ phần xương bị tổn thương nhằm ngăn ngừa biến chứng. Đối với viêm xương chũm mạn tính, phẫu thuật sớm không chỉ giúp kiểm soát nhiễm trùng mà còn góp phần bảo tồn sức nghe và hạn chế nguy cơ tái phát về sau.
Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là điều trị dứt điểm viêm tai giữa ngay từ đầu. Khi có dấu hiệu đau tai, sốt, chảy mủ tai, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng cách.
Ngoài ra, người bệnh cần lưu ý:
– Tăng cường dinh dưỡng nâng cao sức đề kháng
– Giữ vệ sinh tai mũi họng
– Tiêm phòng đầy đủ các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em
Giảng viên Cao đẳng ngành Dược cho biết viêm xương tai chũm là biến chứng nguy hiểm của viêm tai giữa, có thể gây nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm triệu chứng và điều trị đúng phác đồ đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ thính lực và tính mạng người bệnh.